Yazı Detayı
05 Aralık 2022 - Pazartesi 14:54 Bu yazı 186 kez okundu
 
Selçuklularla Beylikler Devrinin Ön Asya’daki Medeniyeti
Mustafa UYSAL - Tarih Köşesi
kutahyadorukgazetesi@gmail.com
 
 

Selçuklular Ön Asya’ya geldikleri vakit burasını harap bir halde buldular, az zamanda kendi idareleri altındaki yerlerde Orta Asya’da kurdukları binalar tekniği ile çalışmaya koyuldular; yer yer sıhhî, içtimai ve dinî müesseseler, Selçuk mimarîsinin ince ve zarif hatları ile yükselmeye başladı. Taş işçiliğinin, tahta oymacılığının şaheserleri addedilen örnekleri verirken diğer sahalarda; kumaş, hah, işleme, tezhip ve ciltlemede, dericilik, ev ve el sanatlarında da bir gelişme ve yükselme gösterdiler, silâhlarına bile Selçuk sanatının kendine has ince desenini nakşettiler.

On üçüncü asırda Ön Asya, Selçuklular elinde her bakımdan bir inkişafa mazhar olmuş bulunuyordu. Yeni şehirler kurulmuş, halk, kendi işleriyle meşgul, refah içinde bir hayat sürmekteydi. Başta sanat şubeleri olmak üzere ziraat ve ticaret de daimî inkişaf halinde idi. İlim müesseseleri devrin en yüksek otoriteleri elinde öz Türkçenin özellikleriyle sulh ve sükûn içinde çalışıyor, yeni adamlar yetiştiriyordu. Müslüman dininin ana prensibi olan vicdan ve beden temizliğini tam ve gerçek manası ile anlayan Selçuk hükümdar ve devlet adamları, şehirlerinin kuruluşunda bilhassa bu noktaya kıymet veriyor, camilerle çeşmeler ve hamamlar inşa ediyor, bir taraftan da halkın sağlığını ve sağlamlığını temin için darüşşifaların temellerini atıyorlardı.

Sonra Anadolu beyliklerini kuranlar da, böyle yüksek bir medenî seviyeye ulaşmış bir ülkeye tevarüs ettiklerinden bir taraftan istiklâl mücadelesi yaparlarken diğer taraftan da bu imar ve kalkınmayı durdurmadılar, kendilerinden de bazı özellikler katarak devam ettirdiler. Bilhassa her büyük şehirde beylerin kendi adlarını taşıyan eserlerinin imar faaliyetinin şahidi olarak diğer eserlerle birlikte bugün hâlâ ayakta durmaktadırlar.

Anadolu’ya Selçuklulardan sonra en fazla eser veren beylik Karamanoğulları’dır. Bu beyliğin Anadolu’nun birçok yerlerindeki eserleri, Selçuk ve Osmanlı devri mimarîsi arasında ayrı bir hususiyet de taşımaktadır. Diğer beylikler de, Karamanlılar kadar olmamakla beraber bulundukları yerleri kendi çaplarında imardan geri kalmamışlardır.

Selçuklular devrinde olduğu gibi beylikler zamanında, imar faaliyetine muvazi olarak ziraî, sınaî ve ticarî ve diğer mevzular da ihmal edilmeyerek ele alınmıştı. Bu devirlerde hayvan neslinin ıslahına, pamuk ekiminin yayılmasına çalışılmış, madenlerden istifade edilmiş, ipekçilik inkişaf ettirilerek ham ve mamul halde yabancı memleketlerde pazar bulmuş, Türk halıcılığı ise dünyada bu devirlerden itibaren kendisini tanıtmıştır.

Germiyanoğulları

Anadolu beyliklerinin kuvvetlilerindendir. Germiyan, bir Türkmen aşireti ismi olup bilâhare hem aile hem de devlet ismi haline geçmiştir. Beyliği kuran Germiyan aşireti, önce Malatya taraflarında bir müddet oturmuş, sonra Kütahya ve Denizli yöresine gelmiştir. Bunların ne zaman Kütahya’ya kat’i şekilde yerleştikleri bilinmemektedir. Yalnız 1283 yılından itibaren Germiyanlıların Kütahya’da kuvvetli nüfuzlar olduğu görülmektedir.

Germiyanlıların ilk reislerinden Ali-şir Bey ve onun oğlu Yakup Bey Selçukluların emirlerinden idi. Beyliği kuran Yakup Bey’dir. «Germiyan Sultan» unvanını alan Yakup Bey, beyliğini hayli kuvvetlendirmiş, Bizanslılarla muharebe etmek üzere, Aydınoğlu Mehmet Bey kumandasında sevkettiği kuvvet Ege sahillerine kadar inmiş, Ayasluğ ve Birgi’yi zapt etmiştir.

Yakup Bey’in ölümüyle yerine geçen oğlu Mehmet Bey Bizanslılardan Simav gölü çevresini zapt etmiştir. Mehmet Bey vefat edince, Germiyanlılara tâbi Aydınoğulları beyliği ayrılmıştır. Mehmet Bey’in oğlu olup Süleyman Şah veya Şah Çelebi diye anılan Germiyan hükûmdarı, Karamanoğullarının tazyikine maruz kaldığından, onlara mukabil komşusu Osmanlılarla anlaşmak istemiştir. Bu gaye ile kızı Devlet Hatun’u Birinci Murad’ın oğlu Yıldırım Bayezid’e vererek akrabalık bağı tesis etmiştir. Kızının çeyizi olarak merkezleri Kütahya ile birlikte Tavşanlı, Simav, Emed’i Osmanlı’lara terk edip kendisi Kula kasabasına çekilmiştir.

Birinci Kosova muharebesinde Sultan Murat şehit düşünce Osmanlıların sarsılacağına hükmeden Karamanoğulları ve Germiyanlılar Osmanlı topraklarına tecavüze kalkmışlardır. Bu sırada Germiyan hükümdarı olan ikinci Yakup Bey, evvelce çeyiz olarak terk edilen toprakları geri almaya başlamışsa da, Yıldırım gibi Anadolu’ya yetişen Bayezit Yakup Beyi yakalatarak Rumeli’de İpsala kalesine hapsetmiş ve bütün Germiyan ülkesini zapt etmiştir (1390).

Dokuz sene İpsala’da kalan Yakup Bey 1399 da bir yolunu bulup kaçmak imkânını elde etmiş, deniz yolu ile önce Suriye’ye, oradan da Timur’un yanına gitmiştir.

Ankara muharebesinden sonra öteki Anadolu beyleri gibi Yakup Bey de Osmanlıların eline geçmiş olan arazisine Timur’un emir ve müsaadesi ile sahip olmuştur. Timur’un yüksek hâkimiyetini tanımış, onun namına para kestirmiştir, ikinci Yakup Bey, yeğeni Çelebi Mehmet ve daha sonra İkinci Murat ile iyi geçinmiştir. Kendisinin erkek evlâdı olmadığından memleketini Osmanlılara vasiyet etmiştir. Böylece 1428 de ölümü ile Germiyan beyliği son bulup toprakları Osmanlılara intikal etmiştir.

Mustafa UYSAL

Araştırmacı-Yazar

Kaynakça: Türk Tarih Kurumu

www.ttk.gov.tr sitesinden alıntı yapılmıştır.

 
Etiketler: Selçuklularla, Beylikler, Devrinin, Ön, Asya’daki, Medeniyeti,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
10 Ocak 2023
ABDURRAHMAN NECATİ KARA’A (1932-25.01.1997)
86 Okunma.
27 Aralık 2022
Son Osmanlılar-İbrahim Efendi 1913-01.11.1988
118 Okunma.
21 Kasım 2022
Öğretmenler Gününüz Kutlu Olsun
137 Okunma.
02 Kasım 2022
Kütahya’da Ahi Evran Teşkilatı ve Meslekler
170 Okunma.
23 Ekim 2022
1842-1843 Nüfus Sayımında Kütahya Şehrinin Jeopolitik, Enformasyonel, İnovasyonel ve Kültürel Sonuçları
283 Okunma.
19 Ekim 2022
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Kurtuluşunun 30. Yılında
94 Okunma.
04 Ekim 2022
KARADONLU SULTAN MESCİDİ
333 Okunma.
31 Ağustos 2022
Milli Mücadelede Kütahya Şehri Ve Başkomutanlık Savaşı
447 Okunma.
24 Ağustos 2022
Kütahya’nın Tarihçesi
326 Okunma.
10 Ağustos 2022
Kütahya İli Tarihi
296 Okunma.
12 Temmuz 2022
Mısır Ordusunun Kütahya’yı İşgal Etmesi (Miladi 1828-Hicri 1245)- Kütahya Sulh’namesi
463 Okunma.
03 Temmuz 2022
Kütahya İlinin Resmi Kronolojik Tarihi
389 Okunma.
13 Haziran 2022
Çini Üstadı Hafız Mehmed Emin Efendi
1488 Okunma.
29 Mayıs 2022
Timurtaş Paşa (Takkacılar-Takvacılar ) Camii-Külliyesi
375 Okunma.
16 Mayıs 2022
Kütahya Mevlevihanesi Hakkında Önemli Bilgiler
368 Okunma.
01 Mayıs 2022
Anadolu Beylerbeyi Ve Valileri***-Muhassıl, Kaymakam Ve Mutasarrıfları
474 Okunma.
27 Nisan 2022
Kütahya'da Osmanlılar- Diyanet Soruları
378 Okunma.
19 Nisan 2022
Kütahya Vacidiye Medreesesi-Kitabe Tarihi M.T. 1314/1315
405 Okunma.
12 Mart 2022
Kütahya’da Son Osmanlılar - Mustafa Nuri Can (Rufai Şeyhi) (1891-?)
445 Okunma.
01 Mart 2022
PEKMEZ PAZARI MESCİDİ (Miladi Takvim 1369- Hicri Takvim 771)
576 Okunma.
18 Şubat 2022
Kütahya’da Son Osmanlılar Klasik Türk Musikisi Ve Münir Nurettin Selçuk (1900-27.04.1981)
695 Okunma.
31 Ocak 2022
Rüstem Paşa/Balıklı Hamamı (1549)
702 Okunma.
25 Aralık 2021
Kütahya’da Tarihe Yön Verecek Hatıralar
695 Okunma.
03 Aralık 2021
KÜTAHYA’DA SON OSMANLILAR Mustafa Nuri Can (Rufai Şeyhi) (1891-?)
1324 Okunma.
17 Kasım 2021
Türklerden Evvel Kütahya Şehri
527 Okunma.
09 Kasım 2021
Türklerden Evvel Kütahya Şehri
456 Okunma.
09 Kasım 2021
Yazı Serisi 3- Osmanlı Devrinde Kütahya Ticareti
787 Okunma.
25 Ekim 2021
Kütahya Ticareti 4. Fasıl - Yazı Serisi 2.
595 Okunma.
12 Ekim 2021
Kütahya Milli Ticaret Anonim Şirketi Nizamname-İ Dahilisi (21 Ekim 1918)
620 Okunma.
29 Eylül 2021
Kütahya Tanzimat Dönemi Nüfus Özellikleri (Miladi1842-1843)
627 Okunma.
15 Eylül 2021
Kütahya Ergunniyye Mevlevihanesi
837 Okunma.
19 Ağustos 2021
Germiyanoğlu Devleti ve Siyasal Konumu
819 Okunma.
05 Ağustos 2021
Kütahya Meşahiri-Azbi Mustafa Efendi
744 Okunma.
19 Temmuz 2021
MİLLİ MÜCADELEDE KÜTAHYA CEPHESİ, Verilen Emir Tezkireleri
888 Okunma.
08 Temmuz 2021
HATİP HOCA (RAŞİT KARAAYTAÇ, ULU CAMİ HATİBİ) (1886-03.04.1951)
679 Okunma.
18 Haziran 2021
Milli Mücadele'de Kütahya, Şaphanede Doktor Fazıl Bey'e
707 Okunma.
05 Haziran 2021
Kütahya Sancağı Fermânları
748 Okunma.
17 Mayıs 2021
LALA HÜSEYİN PAŞA CAMİİ (1566-1568 MİLADİ)
962 Okunma.
03 Mayıs 2021
Celal Efendi Mescidi (Şengül Camii)-16. Y.Y. İlk Çeyreği
971 Okunma.
27 Nisan 2021
Kütahya Meşâhiri Gaybî Sun'ullâh Efendi
1006 Okunma.
16 Nisan 2021
Gençname (23 - 30 Arası Kasideler)
998 Okunma.
25 Mart 2021
KÜTAHYA SANCAĞI'NDA HAYVANCILIK
2547 Okunma.
05 Mart 2021
Kütahya'da Tarihi Mimari Yapılar
1969 Okunma.
16 Şubat 2021
Kışlık İhtiyaçları Karşılamak İçin İstanbul Ağası Salih Ağa’nın Talimatları (19 Ekim 1790)
1944 Okunma.
07 Şubat 2021
Kütahya Şehri ve Mahalleleri
1706 Okunma.
22 Ocak 2021
Yıldırım Beyazıd Han Külliyesi-Ulu Camii-Kitabeleri
1035 Okunma.
10 Ocak 2021
Şaphane'de Doktor Fazıl Bey'e
1414 Okunma.
27 Aralık 2020
Linyit Kömür Madeni İle İlgili Talimat
1117 Okunma.
12 Kasım 2020
Cemali Germiyanı [Şeyh Oğlu]
1327 Okunma.
26 Ekim 2020
II. Yakup Çelebi Külliyesi Kitabesi 2. Kısım
1103 Okunma.
22 Ekim 2020
II. Yakup Çelebi Külliyesi Kitabesi - 1. Kısım
1244 Okunma.
03 Ekim 2020
Mollabey Camii ve Külliyesi
1270 Okunma.
14 Eylül 2020
Hekim Sinan - Kenzü’l Menafi Fi Ahvali’l-Emzice Ve’t-Tebayi
1335 Okunma.
17 Ağustos 2020
Milli Mücadele 1920 Başkomutanlık Savaşı Ma’sum Millet ve Asker Kardeşleri - Bölüm 4
1319 Okunma.
26 Temmuz 2020
Ma’sum Millet ve Asker Kardeşleri - Milli Mücadele Kuyavı Seyyare Bölüm 3
1166 Okunma.
10 Temmuz 2020
Ma’sum Millet ve Asker Kardeşleri - Kuvayı Seyyare Bölüm 2
1373 Okunma.
23 Haziran 2020
Kuvayı Seyyare - Yazı Serisi 1
1269 Okunma.
23 Mayıs 2020
Kurtuluş Savaşı 1920 - Kuvayı Milliye Ordusu
1538 Okunma.
15 Mayıs 2020
Kütahya Sancağı Atama 13 Ocak 1894
1554 Okunma.
05 Mayıs 2020
15 Mart 1839 - Restorasyon Çalışmaları (Mevlevihane, Talimhane, Redif Ordusu Kışlası İmarı)
1434 Okunma.
12 Nisan 2020
VAHİT PAŞA KÜTÜPHANESİ KİTABESİ - ULU CAMİ KİTABESİ (M. T. 1812/ H. T. 1227)
1380 Okunma.
03 Nisan 2020
Yeşil Cami
1848 Okunma.
16 Mart 2020
Kütahya Gayrimüslim Halk İle İlgili Belge
1468 Okunma.
05 Mart 2020
Tuzcular’ın Hacı Abdullah Usluoğlu Efendi (1919-2016)
1713 Okunma.
23 Şubat 2020
Germiyanoğuları Zamanında, Kütahya
1537 Okunma.
24 Ocak 2020
ANADOLU BEYLERBEYİ ve VALİLERİ
2031 Okunma.
27 Aralık 2019
HÜKÜMET KONAĞI
1407 Okunma.
17 Aralık 2019
1842-1843 Kütahya Şehir Merkezinde Müslüman Nüfus
1377 Okunma.
19 Kasım 2019
PAŞAM SULTAN TÜRBESİ
2087 Okunma.
04 Kasım 2019
Feridun Nafiz Uzluk’un Murat Sabri Ergun’a Mektupları:
1386 Okunma.
23 Ekim 2019
Redif Askerleri, Kütahya Ordusu
2038 Okunma.
14 Ekim 2019
7 OCAK 1909 TARİHLİ BELGE
1565 Okunma.
12 Eylül 2019
Kütahya’da Eşkal ve Meslekler
1543 Okunma.
23 Ağustos 2019
Lakaplar ve Aile Sülale Adları
3969 Okunma.
10 Ağustos 2019
Gençname
1611 Okunma.
28 Temmuz 2019
Hayvanlarda Görülen Hastalıklar/2 Mart 1889
1479 Okunma.
06 Haziran 2019
Osmanlı İmparatorluğu Anadolu Beylerbeyi Olan Kütahya Şehrinde Yaşanan İklim Sorunlarının Tarım ve Temel İhtiyaç Maddelerinde Yoksunluk Yaşanma Olayı
2740 Okunma.
22 Mayıs 2019
Kütahya Meşahiri Yahya Efendi
1551 Okunma.
09 Mayıs 2019
Sevr Anlaşması Sonrası Kurtuluş Savaşı ve Kütahya
1910 Okunma.
23 Nisan 2019
Kütahya'da Gayri Müslüm Halkla Yapılan Maden Mutabakatı
1788 Okunma.
15 Nisan 2019
ŞEYHİ’NİN KENZÜL – MENAFİ TIP RİSALESİNDE GEÇEN KÜTAHYA BEYLERBEYİ YÖRESEL YEMEKLERİ
1545 Okunma.
03 Nisan 2019
Hekim Sinan - 1
1998 Okunma.
03 Nisan 2019
Abdurrahman Necati Kara’a (1932-25.01.1997)
2582 Okunma.
28 Mart 2019
10 Ağustos 1838 Kütahya Şehri İlgili Belge
1623 Okunma.
18 Mart 2019
AHMET ASIM EFENDİ
1571 Okunma.
05 Mart 2019
Hüdavendigar Müşirine, 23 Aralık 1845 Tarihli Belge
1466 Okunma.
05 Mart 2019
EBELERİN HACI ABDULLAH ÖZPAK EFENDİ (ALO PAŞA CAMİİ İMAMI)
2088 Okunma.
31 Ocak 2019
SEYAHATNAMELERDE KÜTAHYA- 2.BÖLÜM
1695 Okunma.
13 Ocak 2019
SEYAHATNAMELERDE KÜTAHYA-1. Bölüm
2268 Okunma.
03 Ocak 2019
30 Aralık 1915 Tarihinde Bir Müslüman Kadına Beş Ermenin Saldırmasıyla İlgili Belge
1841 Okunma.
14 Aralık 2018
KÜTAHYA’DA SON OSMANLILAR- PESENDİ HACI ALİ DEDE (1841-1913)
2289 Okunma.
07 Aralık 2018
Abdurrahman KARAA’nın Kütahya’ya En Büyük Hediyesi: “KÜTAHYA PORSELEN”
3178 Okunma.
20 Kasım 2018
Kütahya'daki Son Osmanlılar MUSTAFA HAKKI YEŞİL (MUALLİM)(1905-29.02.1986)
1877 Okunma.
20 Kasım 2018
Ressam Ahmet Yakupoğlu (Kasım 1920- 2 Ekim 2016)
2850 Okunma.
31 Ekim 2018
Kütahyalı Alim Ve Fazıl Kişiler - Altıntaşlı Hacı Mehmet Efendi (Günaydın) (1897-17.02.1975)
1904 Okunma.
27 Ekim 2018
Şeyhi’nin Kenzül-Menafi Tıp Risalesi
2667 Okunma.
09 Ekim 2018
Kütahyalı Sanatkarlar, Askeri Ve Mülki Erkan - MÜNİR NURETTİN SELÇUK (1900- 27.04.1981)
2027 Okunma.
Haber Yazılımı