Yazı Detayı
23 Şubat 2020 - Pazar 18:05 Bu yazı 805 kez okundu
 
Şafak ŞAHİN - Bin Derde Deva Çay, Deyip Geçme
DPÜ BESYO - Spor ve Medya
kutahyadorukgazetesi@gmail.com
 
 

  Latince adıyla Camellia SINENSIS olarak bilinen çay bitkisi, dünyada sudan sonra en fazla tüketilen içecektir. Bugün Hindistan, Çin, Sri Lanka, Japonya ve Tayvan başta olmak üzere yaklaşık 30 ülkede çay üretilmektedir.

  Tüm dünyada, toplumsal yaşamda oldukça önemli bir yer tutan çayı, Hintliler süt ve şekerle, Kuzey Afrikalılar ise taze nane ile lezzetlendirirler,  Moğolların çay içme biçimleri ise bazı farklılıklar arz etmektedir  çaya biraz yağ, bir tutam tuz, biraz un ya da darı ekledikleri ve bazen de kuzu etli çay içtikleri bildirilmektedir. Özellikle dilim dilim edilip bir hafta açık havada kurutulmuş kuzu etini çayın içine atıp içerek, soğuk iklim koşullarına ve göçebe hayata karşı güç ve enerji kazanacaklarına inanırlardı. Fransız kültüründe çay, uzun süre demlenmeden, ince porselen bir fincanda ikram edilir. Hafif içimli bir çayın yanında küçük bir çikolata, krokan veya pralin ile ikram edilir. Rusya’da her öğün çay içilmesi bir gelenektir. Ruslar çaylarını semaverde demlerler, beyazlatılmamış şeker ve limon suyu ilave ederek içerler.

  Başlangıçta sıradan görülse bile çayın manevi, felsefi, tarihi ve sağlık açısından önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Literatürde çayın on fazileti arasında sağlık yönünden iç organları dengede tuttuğu ve huzurlu ölüm sağladığı belirtilmektedir.

 

Çay Sporcu İçin İyi Bir İçecek Midir ?

   Suyun kaynatılması , kullanılan suyun mikrobiyolojik açıdan daha tehlikesiz olmasını sağlamaktadır. Çayın hidrasyon için ideal bir sıvı kaynağı olarak günde 8 fincana kadar içilmesi önerilmektedir. Kafein içeren içeceklerin diüretik etkileri genellikle tek seferde yüksek doz tüketimde veya daha önceden kafein almaya alışkın olmayan kişilerde ortaya çıkmaktadır. Sağlıklı içecek tercihi olarak çay ve kahvenin tüketim miktarları 5-8 fincan çay , 3-5 fincan kahve ile sınırlanmıştır. Sınırlayıcı faktör, çayın içeriğinde bulunan kafeindir. Günde 250 mg ve altında kafein tüketenlerde ise diüretik etkinin görülmediği belirtilmektedir.

  Bir fincan çay 99.5 oranında su içerdiği için vücudun günlük sıvı gereksinimini ve hidrasyon durumuna katkı sağlamaktadır. Çay vücut ağırlığını azaltmak veya korumak isteyenlerin tercih edebileceği düşük enerjili bir içecektir. Çay içerdiği florür sayesinde diş çürümelerini önlemeye, potasyum sayesinde ise terle kaybolan bu mineralin gereksinimini karşılamaya yardım etmektedir. Çayda bulunan kateşinler ve flavanoidler güçlü birer antioksidandır. Böylece vücudun oksidatif stresle başa çıkmasını kolaylaştıran enzim sistemlerinin yeteneğini artırarak kanser ve kalp hastalıklarına karşı koruyucu etki göstermektedir. 1 fincan çay 200 mg flavanoid içermektedir. Çay sporcuların sıvı  - elektrolit ,enerji gereksinimlerinin karşılanmasına yardımcı ve her zaman tüketilebilecek temiz,ucuz,kolay bulunabilen bir içecektir.

Fazla Çay İçmek Zararlı Mıdır ?

  Çay tüketiminde öğünlerle birlikte tüketildiğinde şeker tüketiminin de artması nedeniyle sağlık açısından olumsuz bir etki yaratır. Yapılan bir çalışmada çayın günlük sıvı gereksiniminin 45’ini karşıladığı saptanmıştır. Çayın öğünlerde besinlerle birlikte tüketilmesi , içerdiği tanenler nedeniyle demir emiliminin azalmasına neden olmaktadır. Çayın koyu olarak içilmesi anemi gelişmesi açısından önemlidir. Yapılan başka bir çalışmada da yemeklerle içilen çayın hemoglobin düzeylerinde azalmaya yol açtığı gözlemlenmiştir. Bundan dolayı çayın yemekten 1-1.5 saat sonra veya önce içilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 

Kafeinin Performansa Etkisi Nedir ?

  Kafein ağız yoluyla alındığında hızla emilmektedir. Dayanıklılık aktivitelerinde serbest yağ asitleri ve glikojen yakıt olarak kullanılmaktadır. Kas glikojeni ne kadar idareli kullanılırsa yorgunluğun başlaması o kadar geciktirilmiş olmaktadır. Kafeinin plazma serbest yağ asitleri düzeyini artırarak kas glikojen depolarında hızla boşalmayı engellediği görülmüştür.

Bitki Çayları Anne Sütünü Artırır Mı ?

 Yapılan çalışmalara göre her anne iki bebek büyütecek kadar süt üretebilir ancak annelerin çoğu sütünün yetmeyeceği olgusuna varıp ek ürünlere yönelmektedir ya da süt artırıcı bitkisel çaylara başvurmaktadır. Bu bitkisel çayların başında rezene çayı anne sütünü artırıcı özelliği ile ilgi görür ama hiçbir bitki doktora danışılmadan kullanılmamalıdır.

Çay İçmek ve Diyabet Arasında Bir İlişki Var Mıdır ?

   Japonya’da 5 haftalık 20 – 25 gr ağırlığında, kan şekerleri 250 mg/100 ml den yüksek, insüline bağımlı tip II diabeti olan fareler üzerinde yapılan bir çalışmada, kilogram başına 100 mgr (100 mgr/kgr vücut ağırlığı) soğutulmuş yeşil çay verilen farelerin 4 ve 8 hafta arayla plazmalarındaki glukoz seviyesini ve insülin direncini düşürdüğü saptanmıştır.

  Benzer şekilde insüline bağımlı olmayan diabetik farelerde yeşil çayın kan glukoz seviyesini azalttığı görülmüştür. Aynı çalışmada siyah çayın içerdiği theaflavinin karbonhidratların sindirimini baskıladığı, siyah çay ekstresinin α-glukosidaz aktivitesini inhibe ettiği görülmüştür. Siyah çay ekstresinin direkt olarak pankreastan insülin salınımını uyarmasa bile hiperglisemiyi oldukça önleyici olduğu ve günlük siyah çay tüketiminin kan glukoz düzeyini beklenen düzeyde tuttuğu bildirilmiştir. Yapılan bazı çalışmalarda da yeşil çayın içerdiği en önemli polifenolü olan Epigallokateşin gallat (EGCG)’nin karaciğerden glukoz üretimini baskıladığı bildirilmiştir.

Çayın Obezite ve Kilo Vermede Etkisi Nedir ?

  Yapılan epidemiyolojik araştırmalar ve klinik çalışmalar, çay tüketimi ile (özellikle yeşil çay) vücut yağ oranı ve bel çevresi arasında ters ilişki olduğunu göstermektedir. Bu durum, çayda bulunan kateşin polifenolleri ile kafeinin termogenezis ve yağ oksidasyonu yoluyla beden ağırlığında azalma meydana getirdiği şeklinde açıklanmaktadır.  Literatürde, özellikle yeşil çayın karbonhidrat emilimini inhibe ettiği  yağ asidi sentezini düzenlediği ,  pankreas ve gastrik lipazı baskıladığı, termogenezise neden olduğu , sempatik sinir sistemini ve lipolizisi aktive ettiği, yağ dokusu farklılaşmasını azalttığı  ve beyinde tokluk hissinin oluşmasında önemli rol oynadığı belirtilmektedir.

 
Etiketler: Şafak, ŞAHİN, -, Bin, Derde, Deva, Çay,, Deyip, Geçme, ,
Yorumlar
Haber Yazılımı