Yazı Detayı
06 Şubat 2021 - Cumartesi 18:25 Bu yazı 855 kez okundu
 
Cam Tavan Sendromu
Cüneyt KÖŞE - Tüketici Köşesi
tuketicihareketidernegi@gmail.com
 
 

''Bir şeyin imkânsız olduğuna inanırsanız, aklınız bunun neden
imkânsız olduğunu size ispatlamak üzere çalışmaya başlar. Ama bir şeyi
yapabileceğinize inandığınızda, gerçekten inandığınızda, aklınız yapmak
üzere çözümler bulma konusunda size yardım etmek için çalışmaya başlar"
Dr. David J. Schwartz


Bir köpek balığı aç halde bir akvaryuma konulur. Köpek balığı akvaryumun her yerinde yüzebilmektedir. Avlayacağı bir şeyler aramaktadır. Sonra akvaryuma küçük bir balık konur. Köpekbalığı küçük balığı yemek için hemen harekete geçer. Çünkü açtır (motivasyon), küçük balığı yiye bileceğine inanamaktadır  (özgüven) ve küçük balığı yemenin kendi ellerinde (kontrol) olduğunu düşünmektedir.
Küçük balığı yemek için ilk saldırısında kafasını ne olduğunu algılayamadığı sert bir şeye çarparak şok geçirir. Çünkü bilim adamları küçük balık ile köpekbalığının arasına cam bir bölme yerleştirerek onları ayırmışlardır! Köpebalığı ‘balık aklıyla’ düşündüğünden camı görememekte ama kafasını çarptığında camı algılamaktadır.
Sonra bir daha dener, yine kafasını cama çarpar. Bir daha dener tekrardan aynı şeyi yaşar. Tanımlayamadığı bir şey hedefine ulaşmasına ´engel´ olmaktadır. Yaklaşık 48 saat sonra köpekbalığı küçük balığı yemek için uğraşmayı bırakır. Evrensel,´Büyük balık küçük balığı yer,´kuralı, işlememektedir. Büyük balık depresyona girmiş gibidir. Çaba harcamayı bırakmıştır. Çünkü ne yaparsa yapsın o küçük balığı yiyemeyeceğine inanmıştır.
Deneyin ikinci aşamasına geçildiğinde araştırmacılar aradaki cam bölmeyi kaldırır. Artık köpekbalığı isterse küçük balığı yiyebilecektir. Önünde hiçbir engel bulunmamaktadır. Çok da açtır!
Araştırma ekibi neler olacağını beklemeye başlar. Şaşırma sırası bilim adamlarındadır. Çünkü köpek balığı küçük balığı yemek için hiçbir şey yapmaz! Küçük balığı kovalayıp büyük balığın alanına geçirirler ama yine de yemek için hiçbir hamle yapmaz.
Sonuç çok dramatiktir, büyük balık açlıktan ölmek üzere olmasına rağmen yine de küçük balığı yememiştir.
Köpek balığı küçük balığı neden yemedi? ‘Aç ama gururlu’ olduğu için mi?
Bilim adamları köpekbalığının içine düştüğü ruh durumuna ´öğrenilmiş çaresizlik´demektedir. Öğrenilmiş çaresizlik, bir canlının defalarca denediği halde istediği sonucu alamaması durumunda, bir sonraki denemesinde başarısız olacağını beklemesinden dolayı, deneme cesaretini kaybetip hiç bir şey yapmaması halidir.
Bu hale öğrenilmiş başarısızlık da diyebiliriz. Köpekbalığı geçmişteki denemelerinde başarısız olunca, gelecekteki denemelerinde de başarısız olacağını öğrenmiştir. Bu durum bize milyarlarca insanın neden başarısızlık halinde yaşadığı halde başarılı olmak için hiçbir şey yapmadığını açıklıyor.
Öğrenilmiş çaresizlik bir daha deneme cesaretini kaybetmektir. Sürekli başarısızlık korkusuyla hareket etmektir. Kendine olan güveninin ´başarabilirim´inancını kaybetmektir. Öğrenilmiş çaresizlik zihne takılı bir piskolojik kelepçedir.

……

Bilim adamları pirelerin farklı yükseklikte zıplayabildiklerini görürler.  Birkaçını toplayıp 30 cm yüksekliğindeki bir cam fanusun içine koyarlar.  Metal zemin ısıtılır. Sıcaktan rahatsız olan pireler zıplayarak kaçmaya çalışırlar ama başlarını tavandaki cama çarparak düşerler. Zemin de sıcak
olduğu için tekrar zıplarlar, tekrar başlarını cama vururlar.  Pireler camın ne olduğunu bilmediklerin den, kendilerini neyin engellediğini anlamakta zorluk çekerler. Defalarca kafalarını cama vuran pireler sonunda o zeminde 30 santimden fazla zıpla(ya)mamayı öğrenirler.  Artık hepsinin 30 cm zıpladığı görülünce deneyin ikinci aşamasına geçilir ve tavandaki cam kaldırılır. Zemin tekrar ısıtılır. Tüm pireler eşit yükseklikte, 30 cm zıplarlar! Üzerlerinde cam engeli yoktur, daha yükseğe zıplama imkânları vardır ama buna hiç cesaret edemezler. Kafalarını cama vura vura öğrendikleri bu sınırlayıcı 'hayat dersi'ne sadık halde yaşarlar. Pirelerin isterlerse kaçma imkânları vardır ama kaçamazlar. Çünkü engel artık zihinlerindedir. Onları sınırlayan dış engel (cam)  kalkmıştır ama kafalarındaki iç engel (burada 30cm'den fazla zıplanamaz inancı) varlığını sürdürmektedir. Bu deney canlıların neyi aşamayacaklarını nasıl öğrendiklerini göstermektedir.

Bu pirelerin yaşadıklarına 'cam tavan sendromu' denir. Bir insanın gelebileceğine inandığı en üst nokta, onun cam tavanıdır. Cam tavanınız hayallerinizin tavan yüksekliğini gösterir. İnsan inandığına denktir. Yapabileceğini düşündüğü kadardır.

Sağlıklı ve sorunsuz günler dileğiyle..

 
Etiketler: Cam, Tavan, Sendromu,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
11 Ocak 2023
İçini Süpüren Ruhlar Tapınağından Mektuplar - 1
158 Okunma.
27 Aralık 2022
Küresel İklim Değişikliği Neleri Tehdit Ediyor? (5)
111 Okunma.
05 Aralık 2022
Küresel İklim Değişikliği Neleri Tehdit Ediyor?(4)
195 Okunma.
20 Kasım 2022
Küresel İklim Değişikliği Neleri Tehdit Ediyor?(3)
221 Okunma.
02 Kasım 2022
Küresel İklim Değişikliği Neleri Tehdit Ediyor? (2)
132 Okunma.
25 Ekim 2022
Küresel İklim Değişikliği Neleri Tehdit Ediyor? (1)
216 Okunma.
04 Ekim 2022
Bu Kadarına Pes Doğrusu!
314 Okunma.
31 Ağustos 2022
Teknosa Bunu Hep Yapıyor!
461 Okunma.
31 Ağustos 2022
Çok Basit Aslında..
528 Okunma.
10 Ağustos 2022
Cebimizdeki Bomba
294 Okunma.
11 Temmuz 2022
Deniz, Aylaklık ve Nostalji
332 Okunma.
04 Temmuz 2022
Siz De Serbest Tüketici Olabilirsiniz!
243 Okunma.
13 Haziran 2022
Bu Kadarına Da Pes Doğrusu !
446 Okunma.
29 Mayıs 2022
26. Tüketici Konseyinden İzlenimler
330 Okunma.
16 Mayıs 2022
Tarım Politikalarımızı, Masaya Yatırmakta Gecikiyor Muyuz?
392 Okunma.
01 Mayıs 2022
Bilinçli Tüketici, Örgütlü Tüketicidir
374 Okunma.
26 Nisan 2022
Fiyat Etiketlerindeki Aldatmacalara Dur Diyelim
351 Okunma.
19 Nisan 2022
İfşa Ediyorum!
402 Okunma.
10 Mart 2022
Tüketiciler İçin Mart Ayının Önemi
413 Okunma.
01 Mart 2022
Tüketici Hakları Haftası Yaklaşırken
565 Okunma.
19 Şubat 2022
Birlikte Başaracağız!
585 Okunma.
31 Ocak 2022
Hangi Durumlarda 14 Günlük İade Hakkımız Vardır?
494 Okunma.
22 Aralık 2021
Bu Necip Millettin Kargoyla Sınavı!
595 Okunma.
03 Aralık 2021
Her 850' li Numara Kurumsal Olmayabilir!!
723 Okunma.
17 Kasım 2021
Efsane Cuma Mı, Yoksa Gülümseten Cuma Mı Alırdınız?
540 Okunma.
09 Kasım 2021
Siz De Aldatıcı Reklamlara Çok Mu Kızıyorsunuz?
528 Okunma.
25 Ekim 2021
Bu Kış Uzun Olacak
880 Okunma.
13 Ekim 2021
THY Bunu Alışkanlık Haline Getirdi
617 Okunma.
28 Eylül 2021
GÜVENLİ ÜRÜN NEDİR?
625 Okunma.
16 Eylül 2021
Evrensel Tüketici Hakları’na Hızlı Bir Bakış
580 Okunma.
20 Ağustos 2021
Abonelik Sözleşmeleri Hakkında Neler Bilmeliyiz?
710 Okunma.
04 Ağustos 2021
Dernek, Kamu Kurumlarının Alımlarındaki Ürünlerin Sorunlarda Tüketici Olarak Hangi Haklara Sahibiz?
676 Okunma.
04 Ağustos 2021
Otomobillerle İlgili Sorunlarda Tüketici Olarak Hangi Haklara Sahibiz?
593 Okunma.
19 Temmuz 2021
Paket Tur
784 Okunma.
08 Temmuz 2021
Yenilenmiş Ürünlerle İlgili Haklarınızı Biliyor Musunuz?
618 Okunma.
18 Haziran 2021
Sorun Yanıtlayalım
776 Okunma.
07 Haziran 2021
Pandemi Günlerinin Değişmeyen Sorunu; MESAFELİ SATIŞLAR
789 Okunma.
17 Mayıs 2021
Sorun Yanıtlayalım
961 Okunma.
04 Mayıs 2021
Sorun Yanıtlayalım
882 Okunma.
27 Nisan 2021
Şikâyetlerinizi Nereye Yazacağınızı Biliyor Muydunuz?
901 Okunma.
25 Mart 2021
Meğer Balıklar Da Fark Edilebilirmiş
2625 Okunma.
05 Mart 2021
Bilinçli Tüketiciden Söz Edilirken Gerçekte Kastedilen Nedir?
2418 Okunma.
16 Şubat 2021
Bana Bir Masal Anlat Baba İçinde Bakkalımız Olsun :(
2159 Okunma.
22 Ocak 2021
Sizin De Hayat Amacınız Deniz Yıldızı Kurtarmak (*) Mıydı?
1055 Okunma.
10 Ocak 2021
Ayıplı Mal Ve Hizmetlerle Karşılaştığımızda Neler Yapabileceğimizi Biliyor Musunuz? - 2
1111 Okunma.
27 Aralık 2020
Ayıplı Mal Ve Hizmetlerle Karşılaştığımızda Neler Yapabileceğimizi Biliyor Musunuz? - 1
1080 Okunma.
12 Kasım 2020
Haklarımızı Biliyor Muyuz? (II)
3290 Okunma.
26 Ekim 2020
Haklarımızı Biliyor Muyuz?
1342 Okunma.
22 Ekim 2020
Çizdim De Oynamıyorum!
1335 Okunma.
03 Ekim 2020
Uzaktan Satışlar
1129 Okunma.
14 Eylül 2020
Sadece Beş Dakikanızı Ayırıp, Anketimi Doldurur Musunuz?
1262 Okunma.
21 Ağustos 2020
Ah Şu Plastik Paradan Çektiklerimiz!
1368 Okunma.
26 Temmuz 2020
Sayılar Tüketici Bilincinin Arttığını İşaret Ediyor..
1188 Okunma.
10 Temmuz 2020
Abonelik Sözleşmeleriyle İlgili Bilmemiz Gereken Her Şey
1255 Okunma.
23 Haziran 2020
..And Yellow Card Goes To PTT(*)
1844 Okunma.
15 Haziran 2020
Snob* Etkisi
1127 Okunma.
23 Mayıs 2020
Pandemi Günlerinde Yurtdışından Yemek Siparişi Verilmeli Mi?
1404 Okunma.
15 Mayıs 2020
Chivas Regal Etkisi
2168 Okunma.
05 Mayıs 2020
Tüketicinin, Korona Günlüğü
1965 Okunma.
16 Nisan 2020
Bankalar da Taşın Altına, Elini Koymalıdır
1276 Okunma.
03 Nisan 2020
AMA PARASINI ÖDEMİŞTİM...
1633 Okunma.
16 Mart 2020
Corona’nın Öğrettikleri
1369 Okunma.
05 Mart 2020
Dikkat Bu Bir Soygundur!
1376 Okunma.
23 Şubat 2020
Tüketici Hakları Haftası
2260 Okunma.
25 Ocak 2020
PİRAMİTE GİRİLİR Mİ?
1289 Okunma.
27 Aralık 2019
KANDIRILMAK, KADERİMİZ Mİ?
1404 Okunma.
17 Aralık 2019
Daha Bilinçli Tüketiciler Olmak İçin El Ele Veriyoruz
1193 Okunma.
19 Kasım 2019
GECİKMİŞ YANITLAR
1543 Okunma.
04 Kasım 2019
BİRLİKTEN GÜÇ DOĞAR
1421 Okunma.
23 Ekim 2019
Sosyal Medyada Gördüğümüz Reklamlara Ne Kadar Güvenmeliyiz
1487 Okunma.
08 Ekim 2019
YENİ SİGORTA YAPTIRDIĞINIZ ARACINIZI, SATARSANIZ..
1793 Okunma.
23 Ağustos 2019
İmzalamadan Önce, Mutlaka İyice Okuyunuz!
1728 Okunma.
10 Ağustos 2019
“BAYRAMDA KURBAN SİZ OLMAYIN!”
1513 Okunma.
28 Temmuz 2019
Bana Olmaz Demeyin, Haklarınızı Öğrenmekten Vazgeçmeyin!
1567 Okunma.
03 Haziran 2019
Bayram Öncesi Tüketicilerin Dikkat Etmesi Gereken Hususlar
1612 Okunma.
22 Mayıs 2019
Ayıplı Mal ve Hizmetler Konusunda Neler Yapabiliriz?
1521 Okunma.
09 Mayıs 2019
Bilinçli Tüketicinin, Bilmesi Gerekenler
1561 Okunma.
23 Nisan 2019
Böyle Anakucağı, Olmaz Olsun!
1735 Okunma.
15 Nisan 2019
YOLCU OLARAK, HAKLARIMIZIN FARKINDA MIYIZ?
1576 Okunma.
03 Nisan 2019
İNSANLAR İYİ ŞEYLERE LAYIKTIR!
1526 Okunma.
28 Mart 2019
HANGİ BEDELLERİ ÖDÜYORUZ
1933 Okunma.
18 Mart 2019
Seyit Onbaşının Bilinmeyen Öyküsü
1440 Okunma.
05 Mart 2019
İlaçla Da, İlaçsız Da Olmak Üzerine..
1363 Okunma.
05 Mart 2019
Sorun Yanıtlayalım
1568 Okunma.
31 Ocak 2019
Kısa Kısa
2185 Okunma.
13 Ocak 2019
POŞETTE, DOĞRU BİLİNEN ÜÇ YANLIŞ
1744 Okunma.
03 Ocak 2019
Sorun Yanıtlayalım
1713 Okunma.
14 Aralık 2018
Aracınızın Değer Kaybı Hesaplaması Konusunda Bilmek İstediğiniz Her şey
1724 Okunma.
07 Aralık 2018
YENİ TREND (!) DOLANDIRICILIKLAR..
1633 Okunma.
20 Kasım 2018
Bilinçli Tüketiciliğin Neresindeyiz?
1861 Okunma.
20 Kasım 2018
FİYAT ETİKETLERİ
1524 Okunma.
27 Ekim 2018
12 MİLYAR CEZA, KAPIDA
1608 Okunma.
09 Ekim 2018
Cebren(!) Mülk Konusunda Çaresiz Değilsiniz!
1576 Okunma.
Haber Yazılımı